19-20 Φεβρουαρίου 1913: Μπιζάνι…! (Photo)

cebccf80ceb9ceb6ceb1cebdceb9

Τη νύχτα της 18ης προς 19η κοιμηθήκαμε «σαν πουλάκια». Αντίθετα με άλλες μάχες, που πολλοί ξενυχτούσαν πριν την επίθεση, τη φορά τούτη κοιμηθήκαμε σαν να είχε τελειώσει ο πόλεμος. Να ήταν η κούραση από τις νυχτερινές μετακινήσεις; Μπορεί. Αλλά ήταν και η ηρεμία ότι έρχεται το τέλος στα βάσανά μας. Και ότι θα είναι ένα τέλος θριαμβευτικό. Οι Αξιωματικοί του Λόχου είχαμε βολευτεί σε ένα καλύβι χτισμένο με λάσπη και κλαριά, που έμπαζε αέρα από χιλιάδες σχισμές. Κατά τις 4 το πρωί, με ξύπνησε ένας σύνδεσμος από το Τάγμα. Είχαν έρθει οι Διαταγές Επιχειρήσεων και ο Ταγματάρχης μας ήθελε να μας μιλήσει. Μαζευτήκαμε πίσω από ένα βράχο απότομο, κοντά στις προφυλακές.

«Παιδιά μου ήρθε η ώρα. Όλα είναι έτοιμα για την μεγάλη επίθεση.»

«Άντε να τελειώνουμε με τους γουρνομύτηδες», πετάχτηκε ένας ενθουσιώδης έφεδρος Ανθυπολοχαγός, αλλά τον έκοψε ο Ταγματάρχης, ρίχνοντάς του μία αυστηρή ματιά.

«Σαν λίγοι δεν είμαστε μαζεμένοι εδώ στο Μπιζάνι κύριε Ταγματάρχα;»

«Μην προτρέχετε κύριε Λοχαγέ … Περιμένετε να ακούσετε … Σήμερα έμαθα κι εγώ τις λεπτομέρειες του σχεδίου, και θα σας πω όλα όσα επιτρέπεται να σας πω. Δεν θέλω ερωτήσεις, ακούστε όσα πρέπει να ξέρετε.»
Τα λόγια αυτά επέβαλαν την τάξη και ανέβασαν κατακόρυφα το ενδιαφέρον όλων.

«Η κύρια επίθεση δεν θα γίνει εδώ στο κέντρο, αλλά στα πλάγια. Εμείς θα προσποιηθούμε ότι ετοιμαζόμαστε για επίθεση και θα δείξουμε ότι είμαστε εδώ, κάνοντας να φαινόμαστε πολλοί. Έχετε ασφαλώς παρατηρήσει ότι όλο το Πυροβολικό μας, βαρύ και Πεδινό, έχει ταχθεί πλησίον μας, στην Κανέττα και στο Εμίν Αγά. Και έχετε ασφαλώς αντιληφθεί τον τεράστιο όγκο βλημάτων που έχουμε συγκεντρώσει. Καθ’ όλην την διάρκειαν της σήμερον, το Πυροβολικό θα βάλλει με σκοπό να διαλύσει τα Πυροβολεία του Μπιζανίου και της Καστρίτσας, οι θέσεις των οποίων έχουν ήδη επισημανθεί. Ο βομβαρδισμός θα συνεχισθεί και καθ’ όλην την νύκτα, μέχρι να συντρίψωμεν το τέρας. Η επίθεσις θα γίνει αύριον. Αλλά δεν θα σας είπω περισσότερα επ’ αυτού προς το παρόν. Μη με ερωτήσετε. Πηγαίνετε στους Λόχους και τας Διμοιρίας σας, εγερτήριον στις πέντε και τριάντα. Κανονίσατε το Συσσίτιον των Στρατιωτών και πείτε τους να … απολαύσουν το θέαμα της συντριβής του εχθρού, καθώς τόσο σφοδρός κανονιοβολισμός δεν έχει ξαναγίνει ως τώρα στην Ιστορία, καθ’ όσον γνωρίζω. Και φροντίστε να είναι ήρεμοι, ψυχωμένοι και έτοιμοι για την επομένη ημέρα.»
«Επιτρέψτε μου μία ερώτηση κύριε Ταγματάρχα … Δεν θα πρέπει να γνωρίζομε τις κινήσεις της αύριον;»

«Αν έπρεπε και αν χρειαζόταν, θα τις γνωρίζατε ήδη κύριε Λοχαγέ. Τελειώσαμε, στους Λόχους σας κύριοι, και ο Θεός μαζί μας!»

Στο πρωινό συσσίτιο, έβλεπες την έξαψη στα πρόσωπα των Στρατιωτών.

«Γιάννινα ερχόμαστε!»

«Σαν πάμε στη λίμνη, θα σας φτιάξω συσσίτιο με ψάρια», είπε ο Κανάς, καθώς γέμιζε την καραβάνα ενός Λοχία με γίδα βραστή, φτιαγμένη με μπόλικη ρίγανη. Ποιος ξέρει πού τη βρήκε τη γίδα; Άσε που μπορεί να ήταν και προβατίνα, πάντως αυτός για γίδα την σέρβιρε. Οι πιο νέοι, οι αντικαταστάτες που δεν είχαν δει ακόμη μεγάλη μάχη, ήταν πιο ανήσυχοι.

«Η Παναγιά θα είναι μαζί μας και θα μας δείχνει τον δρόμο. Την είδα απόψε στον ύπνο μου.»

«Αν είδες καβαλάρη σε μαύρο άλογο Τσαρόπουλε, κι από πίσω στρατιές Αγγέλων, δεν ήταν η Παναγιά, αλλά ο Βελισσαρίου με τους Ευζώνους του …», απάντησε ο πάντα ετοιμόλογος Μπρεζεράκος, που μοίραζε από μια ολόκληρη κουραμάνα σε κάθε Στρατιώτη. Το ζεστό φαγητό και το ψωμί, φτιάχνανε το κέφι.

«Ε, ρε Κανά, θα τελειώσει ο πόλεμος και θα μου λείψει η μαγειρική σου»

«Να έρχεσαι στην ταβέρνα που θα φτιάξω Μπρεζεράκο. Κι εκεί θα σου φτιάχνω κατσικάκι στη γάστρα να γλύφεις τα δάχτυλά σου, τέρμα οι προβατίνες»

Νωρίς το πρωί άρχισαν οι «βολές κανονισμού» των πυροβόλων και μετά άρχισαν οι ομοβροντίες με βλήματα εκρηκτικά. Το Μπιζάνι γέμισε φωτιές και καπνούς από τις εκρήξεις, κι όλος ο τόπος σειότανε. Τέτοιο χαλασμό, δεν είχα ξαναδεί. Τα Τουρκικά πυροβόλα απάντησαν, αλλά οι οβίδες τους πήγαιναν στο βρόντο. Ούτε ξέρανε που ρίχνανε. Ο Παρασκευόπουλος είχε τάξει τα κανόνια του με τέχνη, σε θέσεις που δεν βλέπανε οι Τούρκοι. Και παρ’ όλο που οι Τούρκοι είχαν πιο πολλά κανόνια, τα δικά μας ταχυβόλα ρίχνανε 10 οβίδες για κάθε μια δική τους.

Κάθε τόσο, μία μεγάλη έκρηξη, σήμαινε ότι άλλο ένα εχθρικό πυροβόλο την «έφαγε στο σταυρό» και ανατινάχτηκαν τα πυρομαχικά του, ξεσηκώνοντας πανηγυρισμούς στις θέσεις μας. Που μετά τις τρεις έγιναν ακόμη μεγαλύτεροι, καθώς τα εχθρικά πυροβόλα σώπασαν.

«Τους διαλύσαμε παιδιά! Διαλύσαμε όλα τα κανόνια τους!»

«Δεν μπορεί να διαλύθηκαν όλα, θα κρύψανε όσα σώθηκαν, περιμένοντας να χτυπήσουν το Πεζικό μας, σαν επιτεθούμε …»
«Μωρέ δεν έμεινε κανένα σου λέω!!!»

«Κοιτάχτε παιδιά, οι τούρκοι στείλανε τους φαντάρους τους στα χαρακώματα.»

«Καλύτερα για μας, έτσι θα τους διαλύσει κι αυτούς ο Παρασκευόπουλος!»

Και πράγματι, σε λίγο οι ομοβροντίες των πυροβόλων μας σάρωναν τα χαρακώματα και τα συρματοπλέγματα. Κραυγές πόνου φτάνανε μέχρι εμάς, καθώς γύρισε λίγο ο αέρας, και αρχίσαμε να λυπόμαστε τους Νιζάμηδες.

«Κοιτάχτε παιδιά, εκείνος βγήκε από το χαράκωμα και τον βρήκε η οβίδα ολάκαιρα!»

«Θα τρελάθηκε για να σηκωθεί από τη θέση του …»

«Ή θα τον έπιασε πανικός …»

Ήταν στιγμές που μου ήρθε να κάνω εμετό από το φριχτό θέαμα που έβλεπα με τα κυάλια. Κορμιά που κομματιάζονταν και ανθρώπινα μέλη που πέταγαν στον αέρα, με έκαναν να λυπάμαι τον εχθρό. Αλλά καλύτερα αυτοί παρά εμείς. Βάρα τους Παρασκευόπουλε, μη σταματάτε καθόλου!

Και η κόλαση συνεχίστηκε όλη τη νύχτα. Το Μπιζάνι είχε πάρει φωτιά. Τώρα πια δεν κοιμότανε κανείς μας. Η αγωνία για την επίθεση της άλλης μέρας και οι κεραυνοί που σάρωναν το Μπιζάνι, δεν μας άφησαν να κλείσουμε μάτι.

Φέγγοντας μ’ ένα κεράκι, έγραψα άλλο ένα γράμμα στη Νικολέττα μου. Αλλά μην περιμένετε να σας πω τι έγραφα … Στις 4, πάλι συγκέντρωση Αξιωματικών. Ο Ταγματάρχης ήταν κεφάτος:
«Πώς σας φάνηκαν τα πυροτεχνήματα κύριοι;»

«Ούτε ψύλλος στον κόρφο τους, κύριε Ταγματάρχα. Τους λυπήθηκα τους Νιζάμηδες»

«Ακούστε λοιπόν … Απέναντί μας είναι το Καστρί, δεξιά το Αυγό, και πιο πίσω το 67ο και το 69ο Σύνταγμά τους, που είναι από τα καλύτερά τους. Αυτούς βομβαρδίζαμε όλη μέρα κι όλη νύχτα.»
«Και πώς έχουμε τόσες πληροφορίες κύριε Ταγματάρχα; Πώς ξέρουμε ποιοι είναι απέναντί μας;»

«Τι νόμιζες Ζέρβα; Ότι δεν έχουμε Υπηρεσίες Πληροφοριών και κατασκόπους; Ότι κοιμάται το Επιτελείο μας, όταν εσύ ροχαλίζεις στην καλύβα;» με αποπήρε ο Ταγματάρχης, αλλά μου χάρισε και ένα μεγάλο χαμόγελο, κάτω από τα μουστάκια του.

«Λοιπόν κύριοι, οι Διαταγές Επιχειρήσεων για σήμερα, λένε να απολαύσουμε το πρωινό και το θέαμα που μας προσφέρει δωρεάν το Πυροβολικό, να φτιαχτείτε και να ξυριστείτε γιατί βαρέθηκα να σας βλέπω αξύριστους. Και μετά κατά τις 10, θα κινηθούμε προς τα εμπρός, τάχα ότι ετοιμάζουμε επίθεση. Αλλά θα μείνουμε έξω από το δραστικό βεληνεκές των όπλων τους και θα κρατάμε το κεφάλι χαμηλά, μην το πάρει καμιά αδέσποτη.»

«Δηλαδή δεν θα επιτεθούμε;»

«Όχι, αυτή η δουλειά είναι για άλλους σήμερα. Θα μας πάρουν τη δόξα οι Αργείοι και οι Μανιάτες του 8ου και οι Αρκάδες του 11ου. Που τώρα μπορώ να σας αποκαλύψω ότι είναι στα στενά της Μανωλιάσσας και σήμερα θα επιτεθούνε κατά τη Μεγάλη Ράχη, στα αριστερά μας.» «Κι εμείς τι θα κάνουμε;» «Εμείς θα κινηθούμε προς τα εμπρός όπως σας είπα, και αν οι Τούρκοι έχουν ακόμη κανόνια θα τραβήξουμε τα πυρά τους. Γι’ αυτό, το ξαναλέω, χαμηλά το κεφάλι και με τάξη, να μην έχουμε κανένα δυστύχημα … Και το βράδυ θα κοιμηθούμε καλά γιατί αύριο θα είναι η σειρά μας. Έτσι λέει το σχέδιο.»

Μας άρεσε το σχέδιο και το κέφι του Ταγματάρχη ήταν μεταδοτικό. Να προχωρήσουμε προσεκτικά. Αυτό ήταν εύκολο. Να τραβήξουμε τα πυρά των Τούρκων … Είχε ξαναγίνει, με λίγη τύχη θα την βγάζαμε καθαρή. Και για την άλλη μέρα, είχε ο Θεός … Γιάννενα ερχόμαστε!

Μετά τις 10, κινηθήκαμε με προφυλάξεις, πήραμε το ύψωμα 703 που ήταν πριν το οχυρό Καστρί, με τη βοήθεια και δύο Ταγμάτων της 2ης Μεραρχίας, και συνεχίσαμε προς τα ανατολικά του Καστριού και το Αυγό. Οι Τούρκοι, χαμένοι μέσα στα συνεχή πυρά των κανονιών μας, ίσα που έριξαν μερικές ντουφεκιές στα στραβά, χωρίς να μας ενοχλήσουν. Πιο πολύ κινδυνεύαμε από παραπατήματα και στραμπουλήγματα. Πάντως άλλον τραυματισμό, εκτός από του Μπρεζεράκου που … κόπηκε στο ξύρισμα, δεν είχαμε εκείνη την ημέρα. Του κάναμε και πλάκα.

«Τι έγινε Μπρεζεράκο, αυτοτραυματίστηκες για να μην πολεμήσεις;»

«Όχι ρε παιδιά, τι είναι αυτά που λέτε; Ο Δεκανέας ο Ζαφειρίου φταίει, που μου δάνεισε το μαχαίρι του …»

«Με του Ζαφειρίου το μαχαίρι ξυρίστηκες; Αυτά μόνο αυτός τα κάνει καημένε … Δεν ήξερες ότι κόβει πιο πολύ απ’ το ξυράφι;»

«Μωρέ καλά λέμε ότι ήταν αυτοτραυματισμός … Γυρεύοντας πήγες …»

Στα αριστερά μας, στα υψώματα της Μανωλιάσσας, στον τομέα του 8ου και του 11ου Συντάγματος που αποτελούσαν την 1η Φάλαγγα στο δεξιό του Β’ Τμήματος Στρατιάς, με Διοικητή τον Συνταγματάρχη Δημήτριο Αντωνιάδη, τα πράγματα ήταν πιο δύσκολα. Στις 10 το πρωί, το 1ο Τάγμα του 8ου επιτέθηκε και κατέλαβε με την λόγχη το ύψωμα Καστρί, κάτω από ισχυρά εχθρικά πυρά που προκάλεσαν απώλειες. Το 2ο τάγμα του 8ου κατέλαβε το ύψωμα 1076, που λέγεται και Προφήτης Ηλίας. Και συνεχίζοντας την προέλασή του, με τη συνδρομή του 2ου Τάγματος του 11ου, κυρίευσε και την Μεγάλη Ράχη (1070), αιχμαλωτίζοντας ολόκληρο εχθρικό Τάγμα και κυριεύοντας έξι πυροβόλα. Και πιο αριστερά, το 3ο Τάγμα του 11ου έδιωξε τους Τούρκους από το ύψωμα 1013 και κατέλαβε τη Μανωλιάσσα. Οι επιθέσεις σταμάτησαν κατά τις 3 μετά το μεσημέρι, χωρίς όμως να σταματήσει ο βομβαρδισμός.

Μάθαμε ότι είχαν επιτευχθεί όλοι οι στόχοι της ημέρας. Και ότι είχε γίνει μεγάλο ρήγμα στα δυτικά της εχθρικής παράταξης. Τμήματα του 11ου Συντάγματος της Μεραρχίας μας έδωσαν εκεί μεγάλες μάχες. Μια Διλοχία, από τον 3ο Λόχο του 11ου Συντάγματος και τον 5ος Λόχο του 1ου κατέλαβε νωρίς το πρωί τον αυχένα Τσαβίδα και το Δουρούτι, ενώ το 1ο Τάγμα του 11ου, μαζί με δύο Λόχους του 7ου, επιτέθηκαν και πήραν τα υψώματα του Αγίου Νικολάου. Η 2η Φάλαγγα του Γιαννακίτσα έφτασε στη Δωδώνη και από εκεί οι Εύζωνοι προχώρησαν στην Πεδινή. Και από τα δεξιά προχωρούσαν οι συνάδελφοι της 6ης, απειλώντας την Καστρίτσα. Αυτή ήταν η εικόνα που είχαμε, ή πιο σωστά μέρος της εικόνας. Και ετοιμαζόμασταν για την επίθεση της επόμενης μέρας, που όπως φαίνεται θα έδινε το τελειωτικό χτύπημα στον εχθρό. Έγινε διανομή άρτου και περιμέναμε.

Αλλά η μάχη είχε κριθεί, χάρη στον Βελισσαρίου και τους Ευζώνους του. Και μετά τα μεσάνυχτα, τον είδαμε να πλησιάζει στις προφυλακές μας στο Αυγό, σε μία άμαξα με δύο τεράστια φώτα, συνοδεύοντας δύο Τούρκους Αξιωματικούς και τον Επίσκοπο Δωδώνης. Ζήτησε να τον οδηγήσουμε αμέσως στον Σταθμό τηλεφώνου, για να επικοινωνήσει με το Στρατηγείο. Μετά ήρθαν όλοι κοντά μας, καθώς περίμεναν να έρθει αυτοκίνητο να τους παραλάβει, για να πάνε πιο γρήγορα. Ο Βελισσαρίου έδειχνε ήρεμος, αλλά όταν οι Τούρκοι δεν ήταν κοντά γινόταν ανυπόμονος, σαν κάτι να τον έτρωγε. Μας ζήτησε καφέ και σαν κάτσαμε λίγο γύρω από τη φωτιά, με τους Τούρκους παραπέρα, μας είπε ότι μετέφερε επιστολή πού υπογραφόταν από τους Προξένους της Ρωσίας, της Αυστρο-Ουγγαρίας και της Γαλλίας στα Γιάννενα, και περιείχε πρόταση του Εσσάτ Πασά προς τον Κωνσταντίνο για παράδοση των Ιωαννίνων και του Μπιζανίου. Μας είπε ακόμη ότι είχε φτάσει με τους Ευζώνους του έξω από τα Γιάννενα. Ώστε έτσι λοιπόν; Τελείωσε η μάχη και ο πόλεμος; Μάλλον, αλλά ο Βελισσαρίου ήταν ανήσυχος. Και ζήτησε από τον Ταγματάρχη να φέρει Διμοιρίες να κινούνται γύρω μας, και να φαίνονται όσο γίνεται περισσότεροι. Και να τους βλέπουν και οι Τούρκοι, που συνεχώς κοιτούσαν γύρω τους, σαν να μας μετράνε. Στο μεταξύ, σταμάτησαν να ρίχνουν και τα πυροβόλα μας.

Το τι είχε συμβεί το ξέρετε. Οι επιτυχίες μας στα αριστερά και κυρίως η τολμηρή διείσδυση των Ευζώνων που χωρίς διαταγή φτάσανε ως τον Άγιο Ιωάννη, έξω από τα Γιάννενα, προκάλεσε πανικό στον Τούρκο Διοικητή των οχυρών, τον Βεχίμπ Μπέη, που έπεισε τον Εσσάτ ότι το μέτωπο έσπασε και το Μπιζάνι έχει κυκλωθεί. Η αλήθεια είναι ότι κυκλωμένος ήταν ο Βελισσαρίου, αλλά αυτό δεν το ήξεραν οι Τούρκοι, μέσα στον πανικό της νύχτας. Θα σας διηγηθώ εδώ και ένα περιστατικό που συνέβη πολύ καιρό μετά. Μετά τη λήξη του πολέμου, συναντήθηκαν ο Βελισσαρίου με τον Βεχίμπ Μπέη, και ο Τούρκος του έκανε κριτική, λέγοντας ότι «ο τρόπος δράσης των δύο Ευζωνικών Ταγμάτων δεν προβλεπόταν από τους κανονισμούς εκστρατείας, γιατί κινδύνευαν να κυκλωθούν και να αιχμαλωτιστούν».

«Θα μας πετσοκόβατε όλους, αλλά αιχμαλώτους δεν θα μας επιάνατε» λέγεται ότι του απάντησε περήφανα ο Βελισσαρίου. Τέτοιος ήταν ο Βελισσαρίου. Πραγματικός ήρωας και τολμηρός Στρατιωτικός, που τον λάτρευαν οι άντρες του και τον ακολουθούσαν στη φωτιά χωρίς τον παραμικρό δισταγμό.

[Διήγηση του Αριστείδη]

Πηγή

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s